Afregelen 22AH585 / 586

Afregelen MFB en ruststroom 22AH585 en AH586

Na inmiddels ruim 30 jaar zijn veel van onze MFB boxen wel aan een servicebeurt toe. Ook al is er niets defect, kan het opnieuw afstellen van de ruststroom in de laag- en midhoog versterker nooit kwaad. Die ruststroom instelling is van belang omdat anders het sinusvormige signaal bij de nuldoorgangen vervormd kan worden indien deze stroom te laag zou zijn. En te hoog is voor de transistoren weer niet goed want die ontwikkelen dan onnodig veel warmte. Ook het opnieuw afregelen van de MFB Feedback is verstandig, omdat hierdoor de laagweergave van de box behoorlijk kan worden beïnvloed.
In dit artikel lees je hoe al deze instellingen worden bijgesteld en gecontroleerd voor de MFB boxen 22AH585 en 22AH586. Deze twee modellen lijken erg veel op elkaar en de afregelprocedure is vrijwel identiek. Het enige verschil is dat de getallen bij instellen van de laagversterker van de AH586 iets anders zijn. Deze zijn wel voor de beide modellen vermeld, wat dit artikel geschikt maakt om allebei deze boxen af te regelen.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Een tip vooraf: De MFB boxen uit de 58x serie zijn vrij berucht om het verlopen van de elko’s. Om ervoor te zorgen dat je de hele onderstaande procedure niet voor niets hoeft te doorlopen, raad ik je aan om vooraf alle elko’s te vervangen. De kant en klare pakketjes hiervoor zijn voor een luttel bedrag te verkrijgen in de MFBfreaks.com Webshop. Hieronder is het verschil te zien tussen een slechte
verlopen elko (links) en zijn nieuwe vervanger (rechts). Beslist niet mis dus!

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Voor het openmaken van de AH585 en AH586 MFB boxen is een schroefmachientje geen overbodige luxe. Maar liefst twaalf lange houtschroeven houden de achterplaat op zijn plek en een schuimrubber rand zorgt voor de luchtdichte afsluiting van de akoustische ruimte. Deze schuimrubber rand is inmiddels wel vergaan en die gaan we straks dan ook direct vervangen.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Open geschroefd; hoe nu verder? Op de achterplaat van de box zijn twee printplaten te zien, de voorversterkerprint waarop het signaal binnenkomt en de ingangsregeling zit, en de hoofdprint met eindversterkers en voedingsdeel.De versterkers van de AH585 en AH586 zijn heel anders opgebouwd dan die van de oudere modellen RH541 en RH544 maar het afstellen gebeurt in grote lijnen op dezelfde manier. De Service Manual vertelt ons al mooi welke spanning we op welke punten moeten meten om de ruststroom in te stellen.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Helaas is het vanwege de constructie van de printplaten in de 585 en 586 niet zo gemakkelijk om je meetklemmen zomaar ergens vast te maken. Om te voorkomen dat je de halve versterkermodule uit elkaar hoeft te halen, is de eenvoudigste oplossing het monteren van enkele tijdelijke hulpdraadjes op de print. Door die aan de zichtbare kant van de print op de juiste plekken te solderen is het zonder veel gesloop mogelijk om je meetklemmen op de juiste componenten te bevestigen. Ik gebruik hiervoor de afgeknipte eindjes van weerstanden, condensatoren of transistoren die vaak overblijven na reparaties. Voor het instellen van de ruststroom moeten we volgens de Service Manual de spanning meten over de weerstanden 3262 (hoog) en 3260 (laag), hierop moeten we dus onze hulpdraadjes solderen. Op de onderstaande printtekening zijn de aansluitpunten van die weerstanden met rood gemarkeerd. Let op: de tekening is gemaakt vanaf de componentzijde; in werkelijkheid kijk je tegen de onderkant hiervan aan en zie je dus het spiegelbeeld.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Aan de linkerkant op de tekening zie je 3260 zitten, één van de emitterweerstanden van de laagversterker. In het midden zit 3262, één van de emitterweerstanden van de hoogversterker. Op alle vier de met rood gemarkeerde punten solderen we een hulpdraadje aan de onderkant van de print, waar je meetklemmen of
krokodillenbekjes aan kunnen worden geklemd. Dat gaat er zo uit zien:

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Als dat allemaal gelukt is, kan de stekker in het stopcontact en kunnen we aan het daadwerkelijke afregelen beginnen! Wel voorzichtig uiteraard. Afregelen doe je met ingeschakelde box, er staat dus spanning op de diverse punten. Kijk uit waar je wel en niet aan komt, blijf vooral met je vingers weg bij de trafo. De rest is redelijk goed geïsoleerd maar voorzichtigheid is altijd gewenst. Het is verstandig om de box even op temperatuur te laten komen door hem 10 minuten te laten spelen voor je begint met afregelen. Zorg er wel voor dat de box geen muzieksignaal krijgt tijdens je werkzaamheden, dit kan de meting beinvloeden. Mocht hij tussentijds uitschakelen, gewoon even de tulpstekker even erin en weer eruit.

We beginnen met de tweeter versterker, stel de meter in op DC (gelijkspanning) en hang de meetsnoeren aan de hulpdraadjes van 3262.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Nu gaat het daadwerkelijke instellen beginnen. In de print zie je twee kleine gaatjes waarachter de instelpotmeters zitten. Het linker gaatje verbergt instelpotmeter 3244 waarmee de hoogversterker wordt ingesteld. Met een kleine kruisschroevendraaier kun je erin en zo stellen we de spanning op de meter af op
(zo goed als) precies 35[mV]. Een afwijking van maximaal 1,5[mV] is toegestaan.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Als de hoogversterker netjes is ingesteld, kan de laagversterker worden ingesteld. Verplaats je meetklemmen naar de andere twee hulpdraadjes, die van 3260. Ook hier zit de instelpotmeter achter een gaatje verstopt, iets rechts van het gaatje waardoor we eerder de hoogversterker hebben afgeregeld. Stel nu de spanning op de meter in op (bijna) precies 15[mV]. Hier wordt maximaal 0,75[mV] afwijking getolereerd.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Zo, de ruststromen zijn weer netjes ingesteld. Nu volgen de versterkerniveaus en tot slot de Feedback. Voor het afregelen van het versterkerniveau van de Tweeter moeten we een signaal van 10kHz aan 77,5[mV] toevoeren aan de box. Hiervoor wilde ik eigenlijk
dit handige programmaatje
gebruiken, maar dat blijkt op hogere frequenties nog aardig tegen te vallen op mijn laptop:

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Mijn laptop bouwt mooie trapjes waar ik liever sinussen zou zien. Daarom besluit ik maar om over te stappen naar de échte hardwarematige toongenerator voor een betrouwbaar resultaat:

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Omdat de meeste hobbyisten wel een scoop maar geen true RMS meter tot hun beschikking hebben, rekenen we de 77,5[mV] RMS even om naar Vtt voor de scoop:

77,5 x 10-3 x 2 x (wortel)2 = 0,2192[Vtt].

Stel nu een sinusvormig signaal van 10kHz in en regel de uitgangsspanning op 0,2192[Vtt] met behulp van de scoop. Dit is goed te doen, met divjes van 50mV is het instellen van 220mV niet moeilijk en nauwkeurig genoeg. We moeten nu een versterking van +20,7dB instellen op de tweeter, maar hoeveel volt is dat nu?
Wel, even terug naar school voor wat Natuurkunde. De versterkingsfactor wordt uitgerekend met de volgende formule:

A = 20 x log (Uuit / Uin)

We weten dat A=20,7dB en Uin=0,2192[Vtt]. Met deze gegevens kunnen we Uuit eenvoudig berekenen:

20 x log (Uuit / Uin) = 20,7
log (Uuit / Uin) = 20,7 / 20 = 1,035
Uuit / Uin = inv.log 1,035 = 10,84
Uin = 0,2192 hieruit volgt dat
Uuit = 10,84 x 0,2192 = 2,37 [Vtt]

We moeten dus met behulp van de scoop over de aansluitingen van de tweeter een spanning van 2,37[Vtt] instellen. Verbind je eerder ingestelde toongenerator met de box en draai de gevoeligheidsregelaar volledig rechtsom, in de stand “pre-ampl.” Daarnaast is het bij de 586 belangrijk om de correctiefilters op de voorkant van de box uit te schakelen! Deze beïnvloeden de laagweergave en kunnen, indien ingeschakeld, leiden tot verkeerde MFB afstelling. Waarschijnlijk is dit hoogfrequente audiosignaal niet geschikt om de box uit stand-by te halen, hiervoor wellicht even op het andere kanaal een geluidje of brommetje maken. Dan terug naar het ingangssignaal, pas op voor je oren! 10 kHz is een enorm rotgeluid, laten we de instelling dus maar snel doen zodat het zaakje weer uit kan. De tweeter aansluitingen worden nu op de scoop aangesloten, let op dat je dit goed om doet! Ik sloot braaf de aansluiting met de rode stip aan op de plusingang van de scoop en de andere kant aan massa en de zaak begon enorm te fluiten. Even omwisselen en het probleem was weg. Wanneer je de scoop nu op 0,5v/div of 1v/div zet, kun je vrij eenvoudig een sinus van nét onder de 2,4[Vtt] instellen door met een schroevendraaier te draaien aan de regelaar “high” achterop de box.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Zo, de tweeter is nu netjes ingesteld. Nu moeten we met de woofer een soortgelijke procedure gaan uitvoeren. Echter, daarvoor is het beslist noodzakelijk dat de kast volledig dicht is. Het MFB systeem kan namelijk niet correct werken wanneer de kast open is. Aangezien we eerder al hadden geconstateerd dat het
schuimrubber na 30 jaar tot stof is vergaan, moet er een nieuwe afdichting worden aangebracht. Dit kan perfect gedaan worden met dunne tochtstrip van de bouwmarkt. Gebruik niet van dat schuimspul maar liever de rubberen strip met ribbeltjes. Netjes op maat knippen en goed tegen elkaar laten aansluiten. Het beste plak je de tochtstrip aan de binnenkant van de schroefgaten, direct langs de rand van het hout.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Om met gesloten kast toch te kunnen meten aan de woofer heb ik een klein foefje verzonnen. Omdat ik geen zin heb om eerst een kabeltje naar buiten te voeren en naderhand de box weer open te maken om het draadje te verwijderen, maak ik gebruik van een “wegwerpdraadje”. Een oude hardeschijf kabel heeft héél dunne
draadjes die mooi tussen de nieuwe afdichting naar buiten kan worden gevoerd. Deze draadjes soldeer ik aan de woofer aansluitingen (niet aan de MFB aansluiting!) en daarna kan de box dicht. Nu hebben we mooi een dichte box én een mogelijkheid om de woofer af te regelen.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Nadat we de kast hebben gesloten en de meetdraden voorbereid zijn, kunnen we de afregelprocedure beginnen. We stellen eerst op de toongenerator een frequentie van 90 Hz in met een spanning van 0,0775[V] voor de multimeter of 0,2192[Vtt] voor de scoop. Vervolgens koppelen we de meetdraden aan de scoop en gaan aan het werk met de afregelprocedure. Uiteraard staat de gevoeligheidsschakelaar nog steeds volledig rechtsom, in de preamp stand. Dat geeft een flinke herrie uit de woofer! Volgens de Service Manual moeten om te beginnen R3501, de MFB level potmeter, volledig linksom worden gedraaid en R3460 (LOW level potmeter) volledig rechtsom gedraaid. Beide zijn te vinden op de achterkant van de box. Tot hiertoe is alles voor de 585 en de 586 hetzelfde, maar vanaf nu wordt het anders. Voor de 585 moet nu R3460 (LOW level potmeter) worden terug geregeld tot een versterking van 37dB is verkregen. Bij de 586 moet dit 33,8dB zijn. Dat rekenen we even om naar Vtt waardes zodat we er op het scoopbeeld ook wat aan hebben:

22 AH585 22 AH586
A = 20 x log (Uuit / Uin)

We weten dat A=37dB en Uin=0,2192[Vtt]. Met deze gegevens kunnen we Uuit eenvoudig berekenen:

20 x log (Uuit / Uin) = 37
log (Uuit / Uin) = 37 / 20 = 1,85
Uuit / Uin = inv.log 1,85 = 70,79
Uin = 0,2192 hieruit volgt dat
Uuit = 70,79 x 0,2192 = 15,52 [Vtt]

A = 20 x log (Uuit / Uin)

We weten dat A=33,8dB en Uin=0,2192[Vtt]. Met deze gegevens kunnen we Uuit eenvoudig berekenen:

20 x log (Uuit / Uin) = 33,8
log (Uuit / Uin) = 37 / 20 = 1,69
Uuit / Uin = inv.log 1,69 = 48,98
Uin = 0,2192 hieruit volgt dat
Uuit = 48,98 x 0,2192 = 10,74 [Vtt]

Voor de 585 hebben we dus een spanning van 15,52[Vtt] op de scoop nodig, of 10,74[Vtt] voor de 586. Regel nu R3460 (LOW level potmeter) terug tot deze
waarde op het scoopbeeld is verkregen. Dit gaat gemakkelijk wanneer je de scoop instelt op 5v/div.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Nadat dit gebeurd is, moeten we de versterking nog verder terugbrengen door met R3501 (MFB level potmeter) een versterking van 27dB in te stellen (23,8dB voor
de 586). Oftewel:

22 AH585 22 AH586
A = 20 x log (Uuit / Uin)

We weten dat A=27dB en Uin=0,2192[Vtt]. Met deze gegevens kunnen we Uuit eenvoudig berekenen:

20 x log (Uuit / Uin) = 27

log (Uuit / Uin) = 27 / 20 = 1,35

Uuit / Uin = inv.log 1,35 = 22,39

Uin = 0,2192 hieruit volgt dat

Uuit = 22,39 x 0,2192 = 4,91 [Vtt]

A = 20 x log (Uuit / Uin)

We weten dat A=23,8dB en Uin=0,2192[Vtt]. Met deze gegevens kunnen we Uuit eenvoudig berekenen:

20 x log (Uuit / Uin) = 23,8

log (Uuit / Uin) = 23,8 / 20 = 1,19

Uuit / Uin = inv.log 1,19 = 15,49

Uin = 0,2192 hieruit volgt dat

Uuit = 15,49 x 0,2192 = 3,40 [Vtt]

Regel nu R3501 (MFB level potmeter) op de achterkant terug tot de juiste waarde wordt verkregen, dus 4,91 [Vtt] voor de 585 of 3,40 [Vtt] voor de 586. Dit gaat gemakkelijk wanneer je tijdens het terugdraaien de scoopindeling omschakelt naar 1v/div.

Zo, that’s it! De box is nu afgeregeld volgens Philips fabrieksvoorschriften. Nu hoeft de box nog maar éénmaal open om de meetdraadjes weer van de woofer te verwijderen. Daarna nog even de punties op de i zetten…

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Net als Philips destijds deed, verzegel ik de potmeters aan de achterkant. En wat is nou mooier om daarvoor te gebruiken dan dezelfde zwarte ronde plakkertjes
die er voorheen ook al op zaten??? Zo, weer helemaal af fabriek!

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

En dan… genieten maar!