Afregelen 22RH544

Afregelen MFB en ruststroom 22RH544 door Remi van Heek

Na inmiddels ruim 30 jaar zijn veel van onze MFB boxen wel aan een servicebeurt toe. Ook al is er niets defect, kan het opnieuw afstellen van de ruststroom in de laag- en midhoog versterker nooit kwaad. Die ruststroom instelling is van belang omdat anders het sinusvormige signaal bij de nuldoorgangen vervormd
kan worden indien deze stroom te laag zou zijn. En te hoog is voor de transistoren weer niet goed want die ontwikkelen dan onnodig veel warmte.Ook het opnieuw afregelen van de MFB Feedback is verstandig, omdat hierdoor de laagweergave van de box behoorlijk kan worden beïnvloed. In dit artikel laat Remi ons zien hoe dit snel en eenvoudig gedaan kan worden.

Bij het afregelen van de box gaan we er vanuit dat je een line-level signaal aan de box toevoert. Het is daarom belangrijk om te zorgen dat de gevoeligheidsregelaar volledig linksom is gedraaid, naar stand 1 (Pre-amplifier). Daarnaast raden we ook aan om een eventuele High Roll-off regelaar eveneens linksom te draaien, dus in te stellen op 0dB / octaaf.

Toevalligerwijs is voor deze fotoserie nu eens een Aristona variant onder handen genomen, de 6544. Deze is technisch precies hetzelfde maar heeft een totaal ander front.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Geen extra stopcontact en spanningscarrousel, maar verder zit alles erop en eraan.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Open geschroefd, waar te beginnen? Allereerst: denk aan je eigen veiligheid. Afregelen doe je terwijl de box ingeschakeld is, dus er staat netspanning op de voedingsconnector die je nu zonder enig probleem kan aanraken. Pas ook op bij de trafo, blijf ook hier weg met je vingers. Voor je met afregelen van de ruststroom begint is het handiger de box eerst op werktemperatuur te laten komen door hem bv 10 minuten te laten spelen voor je begint. Klik op het schema voor een grotere versie; rechts boven staat de laag versterker en in het midden onder de midhoog versterker. Van deze twee gaan we eerst de ruststroom
instellen. In de servicedoc staat dat je het LEDje moet losmaken maar dat is in mijn ogen onzin. In de doc van model /79 is het ook niet meer genoemd.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Hierboven het deel van het schema met de laag versterker. De ruststroom moet worden ingesteld op 75[mA] met instelpotmeter R665. Met blauw is ingekleurd waar deze stroom doorheen loopt. Stroom meten is wat lastig zonder iets los te maken, maar spanning meten gaat prima en zo komen we er ook achter. Precies in het midden staan 4 weerstanden van 1 [ohm] per twee parallel en in serie. We gaan over het begin en eind van deze vier meten. Dus over R669//R670 aan de ene kant en R672//R673 aan de andere kant. De vervangingsweerstand van deze 4 samen is 1[ohm] want de eerste 2 die parallel staan zijn samen 0,5[ohm] en
dit staat in serie met nog eens 0,5[ohm], dus 1 [ohm] totaal. Dat is makkelijk rekenen want als daar 75[mA] doorheen moet, is de spanning die we erover moeten meten (instellen) 75 x 1 = 75 [mV].

Overigens is dit een stukje schema uit de doc van model /00R/15R. Het verschil met het schema in service doc van model /50R/65R/79R is dit: Vermogenstransistor TS432 van type MJ3001 heet dan TS432a en is type BDX65A/01, en zo ook is TS433 van type MJ2501 daar TS432b geworden en is een type BDX64A/01. De ruststroom is wel hetzelfde gebleven en de potmeter waarmee we dat instellen is ook dezelfde. (Er zijn wel meer kleine verschillen te vinden maar die zijn nu niet belangrijk).

Hierboven zijn de 4 weerstanden weer blauw gekleurd, hierover gaan we meten. We kunnen nu het ene meetsnoer aansluiten op de bovenkant van de bovenste weerstanden en de andere op de rechterkant van de onderste. De multimeter instellen op gelijkspanning en een schaal kiezen van bv 2 volt o.i.d. dat niet te hoog is. Heb je een digitale meter dan maakt plus of min niet zoveel uit, er komt dan een minteken voor het getal. Heb je echter een wijzermeter dan is de plus aan te sluiten op de onderste weerstanden aan de rechterkant.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

De box stond nog steeds te spelen en dat vind je terug in de meting, dus de DIN stekker eruit en dan meet je de ruststroom door de laagversterker.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Deze waarde is te laag. Er wordt 47mV gemeten, dus er loopt maar 47mA door de eindtrap. Afstellen gaat met potmeter R665 die hierboven al even in beeld kwam. Het is vrij gevoelig, een kleine verandering geeft al een flinke zwiep maar met een beetje gevoel kom je een heel eind. Ongeveer precies is ook mooi.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Zo, die is weer goed! Het kan natuurlijk zijn dat de box uitschakelt als hij te lang geen ingangssignaal ziet. Even de DIN stekker weer erin om hem in te schakelen en even te laten spelen dan.

Nu moet de midhoog versterker worden afgesteld.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Hierboven het deel van het schema met de midhoog versterker. De ruststroom moet worden ingesteld op 210[mA] met instelpotmeter R722. Bij deze versterker is met Rood ingekleurd waar de ruststroom doorheen loopt. Hier staan 2 weerstanden van 1 [ohm] in serie. We gaan over het begin en eind meten. Dus over R727 en R728. De vervangingsweerstand van deze 2 in serie is natuurlijk 2[ohm]. Als hier 210[mA] doorheen moet, is de spanning die we erover moeten meten (instellen) 210 x 2 = 420 [mV]. De 2 weerstanden zijn rood gekleurd, even goed opletten met plaatsen van de meetpennen anders zit je precies tussen de twee weerstanden in, i.p.v. er overheen. De bovenkant van de rechter weerstand is de plus en de onderkant van de linker is de min.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

De ruststroom is met 390[mV] nu iets te laag. Hij moet naar 420[mV]. Met potmeter R722 nu de waarde goed instellen.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

De Midhoog versterker is nu ook goed ingesteld. Nu rest nog de MFB terugkoppeling.

Om deze in te stellen is een ingangssignaal nodig van 10[mV] met een frequentie van 125[Hz]. Ik gebruik zelf hiervoor een PC met een softwarepakketje AudioTester dat voor toongenerator speelt. Maar een ander pakketje zal net zo goed voldoen, dat maakt niet zoveel uit. Het pakketje laat je eenvoudig 125[Hz]
genereren en door nog wat met instellingen voor verzwakking te stoeien krijg je ook de signaalsterkte op 10[mV]. Dit kan je met een gewone multimeter nog meten, omdat de frequentie nog laag is. (Wel op wisselspanning zetten nu).

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

De servicedoc vermeld nu dat bij condensator C552 de print onderbroken moet worden. Hiermee wordt het ingangssignaal naar de midden/hoog versterker onderbroken. Ik heb echter helemaal geen trek in printbanen onderbreken, Bovendien is het een signaal met een lage frequentie en is C552 een doorkoppel condensatortje dat lage frequenties niet eens doorlaat. Of hij nu wel of niet onderbroken is, heeft volgens mij bij deze frequentie geen effect.

Nu moet over de woofer 125[mV] gemeten worden. Nu even opletten, want er staat een foutje in de servicedoc /00R/15R, hierin staat dat dit gemeten wordt over de punten 1-2 van de doorvoerconnector. Dat klopt echter niet, wat bedoeld is, is aansluiting 1 en 2 van de woofer S404 en die komt op de pennen 5 en 6 van de connector. In de doc van /50R/65R/79R staat dat wel goed. Pen 5 is een massa aansluiting en die kan ik makkelijker b.v. zoals in de afbeelding hierboven vastmaken met een krokodillenbek aan het chassis waar de rest van de massa ook aangesloten is. Het signaal naar pen 6 kan je ook op de print vinden en is daar wat makkelijker te pakken zonder de kans sluiting te maken die bij de connector wel groter is omdat het zo dicht op elkaar zit.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Daar waar de twee bruine draden op de print bij elkaar komen pikken we de spanning over de woofer op.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Met 10[mV], 125[Hz] op de ingang komt er nu 114,5[mV] over de woofer. Dat is al netjes, hij stond er helemaal niet echt naast.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Mooi zo, klaar! Alles netjes afgesteld. Op naar weer 30 jaar luisterplezier.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Remi van Heek, april – mei – juni 2007.