Restauratie F610 set uit 1982

Introductie.

F610 setDe F610 Hi-Fi set is het paradepaardje van 1982. De losse apparaten zijn ontworpen in Eindhoven en gebouwd bij Philips België in Leuven. Elk apparaat heeft een dik, geborsteld aluminium front en ook de rest van de behuizing is zeer stevig en solide. Okee, de tuner heeft een plastic “bak” maar de voorversterker en eindversterker hebben een volledig metalen kast en alle componenten hebben een degelijke metalen bovenkap. Degelijk dus, maar ook luxe en kwalitatief hoogwaardig. De gehele set kan namelijk bediend worden vanaf de centrale infrarood afstandsbediening RC5267. Zelfs de het cassettedeck F6610 en de platenspeler F7610 kunnen op afstand bediend worden! De infrarood-ontvanger is ingebouwd in de voorversterker F3610 en hierin zit ook de stuurelektronica die de overige apparaten aanstuurt. Deze worden middels DIN kabels op de voorversterker aangesloten. Deze kabels komen uit de voorversterker en hebben ieder een markering naar welk apparaat de betreffende kabel moet worden gebracht. Naast de luxe om de installatie op afstand te bedienen moet ook de tuner even separaat worden toegelicht. Ondanks dat RDS begin jaren tachtig nog lang niet in beeld was, beschikt de tuner F2610 over een matrixdisplay dat voorgeprogrammeerde stationsnamen kan weergeven. Daardoor is in één opslag te zien naar welke zender men luistert. Het programmeren van de zendernamen gebeurt via een klein QWERTY toetsenbordje dat achter een klepje is verborgen. Kortom: Philips pakte flink uit met deze installatie en dat heeft zijn vruchten afgeworpen. Er zijn er behoorlijk wat over de toonbank gegaan. Aangezien je ze nog regelmatig tegenkomt, laat de kwaliteit en levensduur ook niet te wensen over, dat is dik in orde. Maar moet er na dertig jaar niet eens wat vervangen worden?

Restauratie.

Onlangs werd mij een hele stapel “F610” apparatuur bezorgd door iemand die de set ooit nieuw had gekocht. Na jaren op zolder (foei!) werd het spul herontdekt maar werkte niet helemaal lekker meer. De eindversterker F4610 bleef in beveiliging staan en de voorversterker kraakte, allemaal ditjes en datjes. Na contact met het Servicepunt werd besloten om de hele set grondig na te kijken en alles te vervangen dat door de tand des tijds aangetast kon zijn.

Een goed uitgangspunt is daarbij om de elko’s (elektrolytische condensatoren) te vervangen omdat die na zoveel jaar beslist aan kwaliteit ingeboet hebben. Deze zijn gemaakt van een organisch materiaal en dat is aan allerlei vormen van afbraak en slijtage onderhevig. Capaciteit neemt af, inwendige weerstand neemt toe, allemaal zaken die niet wenselijk zijn maar wel bijdragen aan (langzame!) achteruitgang van de geluidskwaliteit en correcte werking. Oude, versleten elko’s klinken donkerder, minder dynamisch en veel minder gedetailleerd. Door de elko’s te vervangen zal het geluid weer duidelijk mooier, schoner, frisser, helderder, opener, transparant, gedetailleerd en soepeler klinken. Er valt als het ware een “waas” voor het geluid weg en de dynamiek en plaatsing zijn stukken beter. Pas wanneer al deze elko’s plotsklaps vervangen zijn, hoort de luisteraar weer wat hij al die jaren is gaan missen.
Klankmatig is het zeer goed mogelijk dat een gerestaureerd toestel zelfs beter dan nieuw gaat klinken. Waarom beter dan nieuw? De ontwikkelingen hebben natuurlijk niet stil gestaan en moderne kwaliteits elko’s zijn een stuk beter dan kwaliteits elko’s van 30 jaar geleden. Om die reden zal het apparaat niet alleen als nieuw klinken; door de superieure elko’s klinkt het zelfs beter dan nieuw!

Natuurlijk blijft het niet alleen bij vervangen van onderdelen. Wanneer je zo’n apparaat dan toch binnenstebuiten keert, is het een logische stap om ook meteen de schakelaars, knoppen, potmeters en overige contacten te reinigen. Daarnaast zullen er vaak losse contacten op de printplaten zitten, met name bij knoppen, schakelaars, connectors en aansluitbussen.
Naast deze algemene checklist heeft elk apparaat zo zijn eigen specifieke klachten en storingen. Die komen we gaandeweg tijdens deze restauratie vanzelf tegen en ook die worden netjes opgelost.

F4610 versterker.

De F4610 is een klasse A/B versterker die 2x 60 Watt RMS aan 8 ohm levert bij een vervorming van 0,01%. Er kunnen twee luidsprekerparen aangesloten worden en deze kunnen separaat worden in- en uitgeschakeld. Het volume per kanaal is regelbaar met een draaipotmeter en het uitgestuurde signaal wordt op een gaaf groen LED display weergegeven. De versterker beschikt over een thermische beveiliging en beveiliging tegen gelijkspanning op de luidsprekers.

IMG_1529IMG_1580IMG_1530IMG_1541
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Wanneer we de F4610 van binnen bekijken blijkt het apparaat netjes overzichtelijk te zijn ontworpen. Een grote, afgeschermde ringkerntrafo prijkt parmant in het midden van de kast en de bekende strokenkabel heeft inmiddels zijn intrede gedaan; bekend ook uit de F9638 MFB boxen en de televisietoestellen uit die tijd. Kwalitatief niet heel spannend maar het voldoet, dus we blijven eraf. Wel ontstaan er in mijn hoofd al plannen om deze versterker eens grondig opnieuw te bekabelen met afgeschermde signaalkabel en betere voedings- en luidsprekerkabel. Maar niet deze keer! Wat direct opvalt zijn de grote BD825 driver transistoren op de hoofdprint; deze worden duidelijk behoorlijk warm en het is dus verstandig om de solderingen daarvan eens kritisch te bekijken en waarschijnlijk om ze opnieuw in de print te solderen.

IMG_1535IMG_1538IMG_1581
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Vanwege de kennelijk heftige warmteontwikkeling in de F4610 hebben de elko’s het ook behoorlijk zwaar gehad. Enkele exemplaren springen al bijna uit hun vel; geen goed teken. Alle kleine blauwe Philips elkootjes gaan eruit en er komen mooie Nichicon Fine Gold audio-elko’s voor in de plaats. Aangezien Nichicon niet alle oorspronkelijke waardes in het assortiment heeft, moeten sommige elko’s worden aangepast. Gelukkig is dat geen probleem want het gaat hier bijna uitsluitend om voedingsbuffers en die mogen best een stapje groter. 150uF wordt 220uF en 68uF wordt 100uF. Dat komt de stabiliteit van de voeding alleen maar ten goede.

IMG_1531IMG_1534
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Ook blijkt dat Philips in deze tijd al experimenteerde met SMD componenten. De beveiligingsschakeling en relaissturing bevindt zich op module 1RD2; een rechtop staand printplaatje met enkele SMD componentjes erop, dat vervolgens is overgoten met een bruine harsachtige massa. Ook module 1DCA1 is zo’n mysterieus printje met twee single-in-line IC’s erop. Volgens het schema gaat het hier om het Cascode Stage; een uitgangstrapje van de voorversterker naar de eindtransistoren. Uit nieuwsgierigheid heb ik hier de beschermlaag eens van één van de IC’s geschuurd, dit ging vrij makkelijk met een schroevendraaier. Wat er onder vandaan kwam heb ik er vervolgens op geschreven; de 2SK150A. Een Dual FET in SIL-7 behuizing. Wat zou de reden zijn van die beschermlaag over de printjes; ter bescherming van de tere componentjes of ter voorkoming van eenvoudige reparatie? Wie het weet mag het zeggen. Gelukkig is hier niets aan de hand dus we blijven er mooi af.

IMG_1533IMG_1655IMG_1656IMG_1657
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Tenslotte worden de voedingselko’s van de F4610 ook vervangen. De originele blauwe Philips 10.000uF 63 Volt zijn de grote broertjes van de exemplaren die we ook in o.a. de 22RH544 en mede MFB’s tegenkomen. Deze lekken (nog) niet maar ik vervang ze toch. De tijd heeft niet stil gestaan en op dezelfde plek monteer ik nu twee mooie Panasonic 22.000uF exemplaren. Dat geeft de voeding van deze versterker ook bij hoge vermogens ruim voldoende reserve! En het ziet er verdikkie ook wel gaaf uit hoor…

Denk je nou… Wow, dat is gaaf! Zo’n behandeling verdient mijn F4610 ook wel! Dan zijn er twee opties. De eerste is: bestel een elko revisie pakket in de webshop en trek zelf de stoute schoenen aan. Ben je een beetje handig dan lukt dat vast wel. Laat je het liever doen door iemand die er verstand van heeft? Ga dan voor optie twee: stuur me even een mailtje om een afspraak te maken.

F3610 voorversterker.

De F3610 is een stereo voorversterker met twee separaat schakelbare lijnuitgangen. Het apparaat heeft vijf ingangen waarvan één platenspeler ingang met RIAA correctieversterker. De tape-uitgangen kunnen onafhankelijk van de luisterbron worden gekoppeld aan één van de ingangsbronnen. Daarnaast beschikt de F3610 over toonregeling, balans, hoog- en laagfilters, inschakelbare loudness en traploze volumeregeling. Tevens is in de F3610 een infrarood ontvanger gemonteerd die signalen ontvangt van de afstandsbediening. Hiermee zijn niet alleen bron en volume te wijzigen; ook kunnen de overige apparaten via de afstandsbediening worden bediend. De besturingselektronica hiervoor is in de F3610 geïntegreerd.

IMG_1540IMG_1539IMG_1542IMG_1552
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

De F3610 zit op dezelfde systematische manier in elkaar als de F4610. De aparte voedingsprint zit naast de trafo achterin en linksvoor zit de toonregelprint waar eigenlijk alle voorname audiozaken plaatsvinden. Hier weer de bekende BD825 transistoren en die worden, getuige de foto van de binnenkant van het deksel, aardig warm. Wederom een zwakke plek kwa solderingen dus; straks zeker even wat verse tin laten vloeien.

IMG_1543IMG_1544IMG_1554IMG_1562
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Ook in deze F3610 heeft warmteontwikkeling verstrekkende gevolgen gehad. Daarnaast is dit apparaat van een enthousiast nicotinegenieter geweest, getuige de gelige aanslag op alles dat warm wordt en de vieze plakkerigheid van alle kabels in het apparaat. Tja, vroeger was dat heel normaal. Vooral de voeding is zwaar getroffen; van een paar dikke stookweerstanden is de laklaag afgebladderd en de naastgelegen elko’s hebben zelfs schroeiplekken op de blauwe wikkel. Dat kan voor het inwendige van de elko ook niet veel goeds betekenen en als we meten aan zo’n “hete” elko blijkt deze ook volledig capaciteitsloos te zijn geworden. Al die vieze rokerige aanslag maakt het er ook niet erg smakelijk op dus eerst wordt de print inclusief componenten grondig gereinigd en na montage van de nieuwe voedingselko’s ziet het er al een stuk beter uit!

IMG_1546IMG_1559IMG_1560IMG_1558
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Om de elko’s op de grote printplaat te vervangen, moet deze helemaal losgemaakt worden. De F3610 heeft helaas geen service-luik aan de onderkant waardoor je er niet eenvoudig bij kunt. Omdat de kabels voor systeembediening kort aan de print zijn gesoldeerd, moeten de trekontlastingen losgemaakt worden. Zo kun je de kabels naar binnen duwen om voldoende lengte te creëren om de print ondersteboven te klappen. Je kunt de trekontlastingen gemakkelijk losmaken door ze met een klein punttangetje van boven en onderen iets in te knijpen en dan naar buiten te drukken. Terugmonteren gaat ook goed op die manier.

Op de foto is het niet te zien maar voordat je deze printplaat loshaalt, haal eerst het front los en trek de drie lange assen van de drukknoppen af. Zo kun je het kleine printje met de drie bovenste drukknopjes laten zitten. Zonder loshalen van de drie lange assen van de A, B en MONO knoppen is het erg lastig, misschien zelfs onmogelijk om de print eruit te halen zonder iets te beschadigen. Het front moet trouwens toch los omdat je de moeren van de draaiknoppen moet losdraaien om de toonregelprint te verwijderen. Het kost even wat moeite maar als die mooie Vishay en Nichicon Fine Gold elko’s eenmaal op de print zitten, is het een prachtig gezicht!

IMG_1563IMG_1564IMG_1565IMG_1659
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Vergeet vooral niet om alle solderingen van de tulp-bussen achteraan de hoofdprint even met wat verse tin te solderen. Deze verbindingen raken vaak los en nu kun je er makkelijk bij. Even genieten nog van dat mooie uitzicht. Straks gaat het deksel erop en zie je er niks meer van. Maar klínken dattie doet…!

Denk je nou… Wow, dat is gaaf! Zo’n behandeling verdient mijn F3610 ook wel! Dan zijn er twee opties. De eerste is: bestel een elko revisie pakket in de webshop en trek zelf de stoute schoenen aan. Ben je een beetje handig dan lukt dat vast wel. Laat je het liever doen door iemand die er verstand van heeft? Ga dan voor optie twee: stuur me even een mailtje om een afspraak te maken.

F2610 Tuner.

De F2610 tuner is een quartzgestuurde PLL AM/FM tuner met 29 voorkeurstations en een alfanumeriek matrixdisplay waar de gebruiker per voorkeurstation de stationsnaam kan inprogrammeren. De tuner kan op afstand bediend worden met de afstandsbediening RC5267 waarbij de besturingssignalen via de voorversterker F3610 worden verstuurd.

IMG_1569IMG_1570IMG_1571
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

De grote hoofdprintplaat in deze tuner bevat heel wat elko’s en dit zijn allemaal lichtblauwe, radiale Philips elko’s. Die kunnen mooi vervangen worden door de Nichicon Fine Gold elko’s die we ook in de voorversterker F3610 en de eindversterker F4610 hebben gebruikt. Wat direct opvalt is dat de voedingsprintplaat in de F2610 tuner identiek is aan die in de voorversterker F3610. Onder het metalen blik zitten de printplaat van de PLL synthesizer en de microprocessor-print voor de voorkeurstations en de display-aansturing.

IMG_1574IMG_1575IMG_1579
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Het vervangen van de elko’s in de tuner is best goed te doen, maar ook hier moet de grote printplaat helemaal los gemaakt worden. Wanneer alle elko’s vervangen zijn is het tijd om de tuner te testen. De F2610 is een heel goede tuner en de geluidskwaliteit is erg goed. De nieuwe elko’s zullen daar zeker voor een groot deel verantwoordelijk voor zijn!

Denk je nou… Wow, dat is gaaf! Zo’n behandeling verdient mijn F2610 ook wel! Dan zijn er twee opties. De eerste is: bestel een elko revisie pakket in de webshop en trek zelf de stoute schoenen aan. Ben je een beetje handig dan lukt dat vast wel. Laat je het liever doen door iemand die er verstand van heeft? Ga dan voor optie twee: stuur me even een mailtje om een afspraak te maken.

2 gedachten over “Restauratie F610 set uit 1982

  1. ik heb een vraag voor MFB freaks ik heb een phillips tuner F2610 maar zonder handleiding waar kan ik deze handleiding downloaden

    1. Beste Sjaak, helaas kan ik je niet aan deze handleiding helpen. Je zou het eens kunnen proberen op het MFBfreaks.com Forum. Wanneer je daar je vraag stelt, kunnen andere MFBfreaks je misschien helpen. Succes en vriendelijke groet, Thomas.

Reacties zijn gesloten.