Gepost op

De zelfbouw 22RH545

Enige tijd geleden kreeg ik een zeer bijzonder project in handen van Michel, wiens vader in de jaren ’70 werkzaam was bij Philips. Michel schreef me dat hij een paar 22RH545 MFB boxen had die nodig aan revisie toe waren. Het ging om een bijzonder stel 22RH545’s, want deze zijn namelijk door de vader van Michel geheel zelf gebouwd! Dat wilde ik natuurlijk graag eens met eigen ogen aanschouwen en toen de boxen waren gebracht, kon ik het niet laten om er flink wat foto’s van te nemen. Wat een huisvlijt!

IMG_5221 IMG_5222 IMG_5223 IMG_5224

 

 

 

 

Alles is aanwezig dat je ook op de originele Philips 22RH545 vindt: DIN aansluitingen, XLR aansluiting, netentree met netschakelaar en stopcontact, zekeringhouders en koelribben met de eindtransistoren voor de basversterker (2x BD183) en middenversterker (2x BD182). Het achterpaneel is gemaakt van een plaatje triplex dat keurig zwart is gemaakt en met twee scharniertjes in de kast is geschroefd.

 

IMG_5225 IMG_5226 IMG_5227IMG_5232

 

 

 

 

IMG_5231 IMG_5240 IMG_5233 IMG_5234

 

 

 

 

Bij openen van de achterkant blijkt direct dat de opbouw niet gelijk is aan de Philips 22RH545. In plaats van één frame waarop alle elektronica overzichtelijk is gemonteerd, treffen we een “blok” aan dat binnenin de box is geschoven en dat door middel van (heel veel) kabels met de achterkant is verbonden. De bekabeling is allemaal uitgevoerd in dezelfde kleur dus als er iets los raakt geeft dat gegarandeerd een enorme zoektocht. Wel is alle bekabeling keurig geordend en gebundeld gemonteerd. Daarnaast valt op dat twee van de driver transistoren op het koelblok van de eindtransistoren zijn gemonteerd voor een thermische koppeling en regulering van de ruststroom. Dit is door Philips niet gedaan; men monteerde de drivers op het driver-board met eigen koelribjes. Eigenlijk is deze zelfbouw-oplossing beter dan het officiële ontwerp!

IMG_5228 IMG_5229 IMG_5230 IMG_5239

 

 

 

 

IMG_5235IMG_5236IMG_5237IMG_5238

 

 

 

 

Met veel voorzichtig gefriemel is het mogelijk om het blok met elektronica uit de box te verwijderen. Zowel de voedingstrafo als het frontpaneel met bedieningsknoppen zijn vast in de box gemonteerd en de kabels die erheen lopen zijn uiterst dun en kunnen niet eenvoudig worden los gemaakt. De box moet dus voorover op tafel worden gelegd en de elektronica moet achterwaarts naar buiten worden geschoven en worden gekanteld. Nu kunnen we goed zien hoe alles in elkaar is gebouwd.

IMG_5242 IMG_5243 IMG_5244 IMG_5245 IMG_5246 IMG_5247 IMG_5248 IMG_5249 IMG_5250 IMG_5251 IMG_5252 IMG_5253 IMG_5255 IMG_5257 IMG_5258 IMG_5259 IMG_5260 IMG_5261 IMG_5262 IMG_5264 IMG_5265 IMG_5266 IMG_5267 IMG_5269IMG_5268

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Duidelijk is te zien dat alle printplaten zelf zijn ge-etst en voorzien van onderdelen. De vader van Michel had duidelijk toegang tot alle faciliteiten en middelen bij Philips en dit waanzinnige project is vermoedelijk in vrije uren en tijdens pauzes in elkaar gebouwd. De onderlinge bedrading is zelf uitgevoerd en met behulp van printplaat materiaal is een chassis gebouwd waar alles op gemonteerd is. Omdat dat printmateriaal nog voorzien is van de volledige koperlaag, functioneert het meteen als een mooie afscherming voor de elektronica. Van interferentie door instraling is dus absoluut geen sprake! De kooi van printmateriaal is simpelweg in elkaar gesoldeerd en de aparte printplaten zijn hierin met boutjes en moertjes vast gezet. Het is net een reuze Meccano doos!

IMG_5303

 

 

 

 

Het afregelen van de 22RH545 is zoals bekend geen eenvoudige klus. De service-afdeling heeft de beloofde stickertjes nooit op de luidsprekers geplakt, waardoor afregelen zonder dode kamer vrijwel onmogelijk is. Maar als je collega’s onder elkaar bent, kun je natuurlijk prima even een paar speakertjes laten meten! Het geluk is dus groot als blijkt dat alle luidsprekers in deze beide zelfbouw 545’s voorzien zijn van een stickertje met de juiste instelwaarde voor de versterker! Deze boxen zijn dus binnen 2dB nauwkeurig met elkaar af te regelen en voldoen hiermee aan de eisen die Philips destijds aan deze professionele Motional Feedback Box stelde.

Al bij al was dit een behoorlijk uitdagende klus; door de moeilijke montage van de printplaten was het niet eenvoudig om alle revisie werkzaamheden uit te voeren. Het is uiteindelijk toch gelukt en het resultaat mag er wezen! De vader van Michel mag trots zijn op dit degelijke stukje huisvlijt dat weer jaren mee kan.

Gepost op

Heulen met de vijand?

Afgelopen week ben ik in het bezit gekomen van een set Jamo MFB 300 boxen. Dit is een drieweg actieve MFB box van de Deense fabrikant Jamo. Deze box is gebaseerd op de Philips 22RH545 en gebruikt dezelfde 30cm woofer AD12100/MFB4. Verder is voorzien in een dome middentoner en een ribbon tweeter van het Engelse merk Rank (bekend van Rank Xerox en Rank Arena). De set werd verkocht met één defecte box dus joepie, een knutselproject! Op het Forum doe ik verslag van de vorderingen van dit project. Daarnaast ben ik op zoek naar een Service Manual van de Jamo MFB300 dus wie wat heeft of weet te vinden, laat het even weten en mijn dank is oneindig groot.

Gepost op

Ken je klassiekers: 22RH882

Het is natuurlijk niet zo dat Philips vóór de komst van MFB in 1974 geen hifi apparatuur maakte. Philips was sinds jaar en dag intensief bezig met het ontwikkelen van nieuwe technieken op audio-gebied. Tot 1968 gebeurde dit door de hoofdindustriegroep RGT (Radio, Grammofoon, Televisie) maar na de opsplitsing in Audio en Video kwam er een heuse Hi-Fi afdeling. Deze zou verantwoordelijk worden voor het bedenken en ontwikkelen van een groot assortiment audio-toestellen van een nieuwe generatie. Het allereerste product dat in 1968 door die club werd ontwikkeld was de stereo radio-versterker 22RH781. Een AM-FM receiver met germanium eindtransistoren (AD161-AD162) en een grote, frontvullende zenderschaal. De 781 zou zijn voorganger de 22GH940 uit 1967 opvolgen; een enorm bakbeest dat samengesteld was uit de versterker 22GH943 en de tuner 22GH924. De “compacte” 22RH781 werd een flink succes en er kwam al snel een variant op de markt die een ingebouwde cassetterecorder had: de 22RH882. Revolutionair, want dit is in feite de allereerste “casseiver” ter wereld. Er is gebruik gemaakt van het loopwerk van het N2500 cassettedeck dat in hetzelfde jaar op de markt kwam. Onlangs kwam ik in het bezit van zo’n toestel en kreeg ik de kans om er eens lekker in rond te kijken. Verder lezen Ken je klassiekers: 22RH882

Gepost op

Uniek proefmodel 22RH544 opgedoken

Toen een service-klant mij onlangs vroeg om voor hem vier stuks 22RH532 in orde te maken en drie defecte exemplaren in te ruilen, keek ik niet vreemd op. Het komt wel vaker voor dat men meer apparatuur bezit dan men nodig heeft en dan is een dergelijke inruilactie een prima oplossing. Toen hij echter meldde dat één van de in te ruilen 532’s “iets aparts” was, werd ik nieuwsgierig. Inmiddels heeft de genoemde ruil plaatsgevonden en is de besproken 532 MFB box in het MFBfreaks.com hoofdkwartier aangespoeld. En inderdaad, iets aparts is het zeker! 

Kast van een 532

De box in kwestie lijkt van buiten sprekend op een gewone 22RH532, ware het niet dat het metalen front vervangen is door het bruine doek dat we ook kennen van de passieve Philips boxen uit de jaren zeventig. Ook is er geen lampje aanwezig in de linker bovenhoek. De grootste verrassing komt echter wanneer het front van de box wordt genomen. In plaats van de bekende 532 configuratie waarbij tweeter, 5″ middentoner en woofer elk een eigen plekje op het klankbord hebben, is het front van deze box ingericht zoals de 22RH544; een dome middentoner is gecentreerd bovenin geplaatst en daaronder bevindt zich de AD8067 MFB woofer met, op blanke metalen beugeltjes gemonteerd, de AD0160 tweeter ervoor.

01 02 03 11 12

 

 

 

 

Huisvlijt of fabriekswerk?

Waar je in eerste instantie zou denken aan zeer zorgvuldige huisvlijt, wijzen alle tekenen bij deze bijzondere box erop dat deze origineel zo gemaakt is. De bekende ronde zwarte viltjes, die het front behoeden voor trillingen, zitten op exact dezelfde plek als bij de 532. Ook de plastic klittebandjes die we zo goed kennen, zijn bij deze box op het klankbord en op het front geniet. Het front zelf is gemaakt van triplex en rondom netjes ingefreesd om het omgeslagen luidsprekerdoek te bevestigen. Op het front van de box is met vetkrijt een Romeinse “I” te zien en diezelfde “I” vinden we ook met potlood aan de binnenkant van het triplex front terug. Het blijkt hier te gaan om een uniek proefexemplaar uit het Philips ontwikkellab, waarvan (waarschijnlijk) geen tweede exemplaar (meer) bestaat. Hoe deze box ooit buiten het laboratorium kon geraken, is een raadsel waarnaar alleen maar gegist kan worden. Volgens Hi-Fi product manager Piet Gouw werden alle proefmodellen, dummies, prototypes en mock-ups van een ontwerp vernietigd zodra de productie eenmaal gestart was. Het ontwikkeltraject was afgerond en er was geen reden meer om deze experimentele apparaten te bewaren. Het is niet ondenkbaar en zelfs hoogst waarschijnlijk dat dit enkele proefmodel MFB box door een medewerker mee naar huis is genomen na afloop van het ontwikkeltraject. Of misschien zelfs uit een container gevist door iemand die er nog wel heil in zag. In elk geval is zeker dat we hier een uniek toestel in handen hebben gekregen.

04 05 06 07

09

 

 

 

 

 

Middentoner

Het oog wordt direct getrokken naar de middentoner, die we alleen maar kennen van zeer vroege folder-foto’s. De papieren dome wordt niet, zoals bij de bekende middentoners AD0210 en AD0211, door een kunststof ster beschermd maar door een metalen gaasje. Dit is beslist geen productie exemplaar! Het feit dat de typesticker achterop de middentoner “No. 6” vermeldt, bevestigt dat deze deel uit maakt van een beperkte serie die voor onderzoek is gemaakt. Bij losschroeven blijkt ook de bevestiging afwijkend te zijn van de latere productiemodellen. De middentoner zit met vier lange M3 schroeven vast in een aantal inslagmoeren die van onderaf in het klankbord zijn bevestigd. Identieke bevestiging als de woofer in de 532. Daarnaast is de middentoner gemonteerd op een verhoogde ring, waardoor deze samen met de tweeter op één lijn komt te liggen. Dit is ongetwijfeld gedaan om looptijdverschillen te reduceren.

08 14 13 15 16                      

 

 

 

 

Elektronica

De elektronica van de box bestaat uit een deur van een 22RH532 PL07. Dat betekent dat er tijdens de productie van de 532 gewerkt werd aan de ontwikkeling van een opvolger, wat natuurlijk logisch is. Uit de data in de Service Updates van de 22RH532 blijkt dat de wijzigingen PL01 t/m PL08 hebben plaatsgevonden tussen januari 1975 en februari 1976 dus we kunnen aannemen dat dit ontwikkelmodel, gebaseerd op een PL07 uitvoering van de 532, in die tussenliggende periode tot stand is gekomen. Helaas hebben de 532’s nog geen datum-afhankelijke serienummering, het is dus niet te achterhalen wanneer deze box precies van de band is gerold.

17 18 19 2021                      

 

 

 

 

Meerdere proefmodellen

MFB ontwikkelaar Hans Mons herinnert zich deze productiemodellen nog wel. “Dit zou gebruikt kunnen zijn voor een van de vroege experimenten voor de 544. Er zijn toen in een Philips werkplaats beugels voor de tweeter gemaakt om te kijken of deze oplossing bruikbaar was. Die beugels waren inderdaad blank en hadden geen opstaande rand aan de binnenkant zoals de productie exemplaren wel hadden. Dit ziet er voor mij niet uit als huisvlijt. Voor de 544 ontwikkeling hebben we in een vroeg stadium prototypes van de AD0210 gehad.” Overigens is dit niet de eerste keer dat een proefmodel van een MFB box opduikt. Een MFB reparatie collega stuurde mij enkele jaren geleden al de volgende foto’s van een zeer vroege set 22RH544 waarin dezelfde prototype middentoner is gebruikt. De elektronica is wederom een 532 deur, te zien aan de witte printplaat en het ontbreken van de electronica voor de beveiligingsschakeling in de rechter bovenhoek van de print. Deze 544 heeft wel al het bekende afgeronde front met ditto behuizing maar een zeer laag serienummer.

01 02 07 05 03    

 

 

 

 

Mogelijk is dit de set die gebruikt werd voor fotografie van de volgende advertentie:

544stereohifitest1176 544proto1                      

 

 

 

 

In elk geval blijkt dat hier een aantal zeldzame MFB boxen gered is van de ondergang!

Gepost op

22RH532 weer als nieuw

De 22RH532 was de allereerste MFB box die Philips op de markt bracht. Een elegant, strak boxje met notenhouten fineer en metalen front, waar achter een sfeervol transparant logo een heus gloeilampje brandt in plaats van het latere ledje. Een strakke aluminium rand met opgelegd Philips logo straalt luxe uit zonder overdadige tierlantijnen. De latere MFB boxen zouden allemaal een zwarte kast krijgen met afgeronde hoeken, waardoor ze minder gevoelig zijn voor beschadigingen. De scherpe randjes van de 532 en het kwetsbare notenfineer hebben de tand des tijds helaas niet altijd even goed doorstaan. Daarom heeft deze box nét iets meer aandacht nodig dan zijn opvolgers bij een volledige restauratie. Immers, het oog wil ook wat! Bijna alle 532’s in mijn voorraad zijn wel ergens beschadigd en bekrast. Daarom heb ik deze set oer-MFB’s eens flink onder handen genomen!
        Verder lezen 22RH532 weer als nieuw

Gepost op

Week van de Versterkers

amps1 (Small)Zo, de vakantie zit er weer op en dus is het tijd om met frisse moed de werkzaamheden weer op te pakken. Voordat we een week naar Texel gingen, kwamen er op de valreep nog net een aantal reparaties binnen en die zijn deze week aan de beurt om te worden afgewerkt. Een leuk stel bij elkaar en dus de moeite waard om even te vermelden. Daarnaast bleek dat deze apparatuur behoorlijk wat met elkaar in overeenkomst heeft…
 
 
 
 
 
 

Verder lezen Week van de Versterkers

Gepost op

Een MFB revisie in 8 minuten

youtubeHet stond al een tijdje op de planning; een volledig videoverslag van de revisie van een MFB box. Je ziet ze vrij vaak, de filmpjes waar uren werk in enkele minuten versneld worden samengevat. Het is een leuke, eigentijdse manier om het publiek een inzicht te geven in de grote hoeveelheid werkzaamheden die verricht worden om tot een eindresultaat te komen. Welnu, ik doe mee!

In deze (iets meer dan) acht minuten durende video kun je zien hoe de elektronica van een 22RH544 Motional Feedback box weer up-to-date wordt gemaakt. Van het vervangen van elco’s tot het afregelen van de Feedback en alles dat daar tussenin plaatsvindt, het komt aan bod. Omwille van de internationale kijkers is de ondertiteling met uitleg in het Engels gedaan. Dat moet voor de meeste Nederlandstalige liefhebbers geen probleem zijn, lijkt mij.

Dit is overigens de eerste van – hopelijk – een reeks leuke, informatieve video’s die een inzicht geven in het restaureren van onze geliefde Philips apparatuur. De volgende mini-documentaire (publicatiedatum onbekend) zal laten zien wat er allemaal komt kijken bij de restauratie van een 22AH587 MFB box. Stay tuned!

Gepost op

Het verhaal van de AH567 MFB

544567In 1974, toen Philips de 541 en 544 MFB boxen op de markt bracht, was het belangrijk om wereldwijd alle Nationale Organisaties (lokale Philips hoofdkantoren) over te halen om deze nieuwe producten in het assortiment op te nemen. Je zou zeggen dat dit door Het Concern in Eindhoven simpelweg opgelegd kon worden, maar dat was allerminst het geval. Door allerlei diplomatieke, commerciële en soms ook politieke omstandigheden kon het vrij lastig zijn om een Nationale Organisatie voor je te winnen. Een van die Nationale Organisaties in dit geval, was Zweden. Zweden was een belangrijke partij voor Het Concern in Eindhoven. De grote DUX fabriek in Norrköping was een omvangrijke faciliteit waar op grote schaal Hi-Fi apparatuur werd geproduceerd. In tegenstelling tot de overige Nationale Organisaties, werden in Zweden ook apparaten ontworpen door eigen Philips/Dux ontwerpers. Deze toestellen, zoals de 66RH829 en de TAPC 66RH891 hadden een eigenzinnig uiterlijk dat sterk leek op de oude Bang & Olufsen apparatuur. Typisch Scandinavische vormgeving.
Verder lezen Het verhaal van de AH567 MFB

Gepost op

F610 set grondig onder handen genomen

F610 setAls MFBfreaks Servicepunt heb je een geweldig leuke baan. Mensen brengen allemaal gave apparatuur die je vervolgens volledig binnenstebuiten mag keren. Zo was afgelopen week een aantal F610 componenten aan de beurt. Deze hoogwaardige en luxe audioset uit 1982 heeft Philips in Eindhoven ontworpen en gebouwd in de Belgische fabriek in Leuven. Er zijn nog steeds veel liefhebbers van deze set en veel exemplaren zijn nog compleet en in dagelijks gebruik bij de originele eigenaar. Maar na dertig jaar komen er toch kleine storingen om de hoek kijken en dan is een volledige restauratie een verstandige keuze. Van de restauratie is een uitgebreid verslag gemaakt en voor de handige MFBfreaks zijn de elko revisie sets voor de F2610 tuner, F3610 voorversterker en F4610 eindversterker in de webshop toegevoegd.

Gepost op

Wie het kleine niet eert…

foto 1Ik heb iets met lieve kleine audiosetjes. Schattige versterkertjes, bijpassende tunertjes en compacte matchende platenspelers. Ik bezit zo’n setje uit 1964, een uit 1968 en nu ook een uit 1974. Uiteraard allemaal Philips, dat mag duidelijk zijn. Natuurlijk blijft de top van het audio-assortiment uit de jaren Zeventig me mateloos interesseren en is ook Motional Feedback beslist niet goedkoop geweest, maar die kleine setjes hebben écht iets. Na vandaag een in nieuwstaat verkerend kleinood voor een luttel bedrag bij de eerste eigenaar te hebben opgehaald heb ik weer zo’n setje mogen completeren en daarom stel ik jullie hierbij voor aan: Setje ‘74!

Verder lezen Wie het kleine niet eert…